قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى

4854

تاريخ الفي ( فارسى )

سمرقند آمده بودند رفتند و بيشتر دست قپچاق در اين مرتبه به تاراج رفت نه آن مرتبه ، و غنيمت زياد از اول به دست افتاد كه در مقام شرح آن نتوان برآمد . و اغروق حسب الحكم آمده به آن حضرت ملحق شد . و در اين لشكر اكثر شاهزاده‌ها همراه بودند ، بنابراين در اين موضع حكم شد كه اميرزاده پيرمحمد با پنج هزار سوار به فارس رود و امير شمس الدين عباس و غياث الدين ترخان به سمرقند شتابند . و آن حضرت به طرف دست راست الوس جوجى خان روان شده و بيك ياريق اغلان و بعضى امرا كه در آن طرف يورت داشتند ، تاراج يافتند و خانه كوچ اكثرى به دست افتاد [ 499 ب ] تاشتيمو اغلان « 1 » گريخته به دشمنان خود پناه برد و آنجا او نيز غارت يافت و از آنجا نيز فرار نموده به ولايت روم به صحراى اسريقه « 2 » رفت . و صاحبقران آهنگ روس كرد و بيك ياريق اغلان ديگر باره دوچار شكست شد و به قراسو - كه از شهرهاى معظم روس است - پناه برد . و عساكر منصور آن شهر را به تصرف آورده غارت كردند و بيك ياريق اغلان تن تنها جان بيرون برد و زن و فرزند او اسير شدند . و به نظر مبارك چون درآوردند به جهت ايشان خيمه و خرگاه تعيين فرمود و از هرگونه اسباب و اموال ايشان را صاحبقران تحمل كرده از عقب بيك ياريق اغلان رخصت كرد . و اميرزاده ميرانشاه بازگشته بار ديگر دست راست آن الوس را غارت كرد و شهر سراى را نيز غارت فرمود و چندان اسير و اموال به دست لشكر صاحبقران آمد كه محاسب و هم از شمارهء آن عاجز ماند . و صاحبقران به مسكو « 3 » كه از شهرهاى مشهور ولايت روس است رسيده آن ولايت نيز به غارت رفت و مجموع سرداران آنجا نيز مخذول و منكوب شدند . و اميرزاده محمد سلطان نيز در آن صحرا الوس كوربوقا و پرلان « 4 » و يوركن « 5 » و كلجى « 6 » را كه سرگردان مىگشتند تاراج نمود و در شهر اراق « 7 » لشكريان صاحبقران مسلمانان را جدا كرده مردم غير ملت « 8 » را تمام به قتل رسانيدند « 9 » و از آنجا به ولايت چركس روان شدند . و چركسيان علفزارها را سوخته بودند و لشكريان هفت هشت روز مطلقا علف نيافتند و اكثرى پياده شدند . و چون به قوپان رسيدند چند روز توقف نمودند كه اسبان فى الجمله آسوده شدند . و در اين سال ايلدرم بايزيد ، خواندگار روم به حوالى قونيه آمد و وقت ارتفاع محصولات بود و اكثر خرمن‌ها ناكوفته را در صحرا رعايا گذاشته و گريختند . و عدالت سلطان روم چنان

--> ( 1 ) . متن : باشتيمور اغلن . ( 2 ) . ظفرنامه : اسره يقه ( 3 ) . متن : مشكو ( 4 ) . متن : كولان ( 5 ) . متن : نوركن ( 6 ) . متن : كيلاجى ( 7 ) . ظفرنامه : آزاق ؛ روضة الصفا : ازاق . ( 8 ) . متن : عرب ؟ ؟ ؟ . بدون نقطه گذارى . تصحيح بر اساس متن ظفرنامه . ( 9 ) . ظفرنامه : « مسلمانان آن ولايت را گزين كرده آزاد گردانيد و كفّار آن ولايت را مجموع به قتل آورد . »